اخبار

سیاست‌های اشتغال‌زایی استوار بر بازنشستگی دهه 70 میلادی به بن‌بست رسیده و در حال بازنگری است.

دوربرگردان بازنشستگی!

دوربرگردان بازنشستگی!
عوامل متعددی در ترغیب گذر از کار به بازنشستگی نقش دارند که از آن جمله می‌توان به مستمری بازنشستگی، بازار کار، وضعیت سلامت فردی و دسترسی کافی به منابع مستمری دولتی و خصوصی اشاره کرد. امکان خروج پیش از موعد از بازار کار اغلب به‌عنوان یکی از دستاوردهای کشورهای مرفه به‌شمار می‌رود، اما در جوامع دارای بافت جمعیتی مسن، این مسئله به معضلی تبدیل شده که بر منابع مالی تامین مستمری‌ها، همچنین همبستگی اجتماعی تاثیر منفی دارد.

تغییرات جمعیتی و سن بازنشستگی

برخلاف آنچه تصور می‌شود تغییرات جمعیتی با زندگی سالم و طولانی‌تر در ارتباط است، در بسیاری از کشورهای صنعتی رابطه‌ای بین زندگی کاری طولانی‌تر و امید به زندگی بیشتر وجود ندارد. نسبت به چند دهه پیش، کارمندان به بازنشستگی پیش از موعد تمایل بیشتری دارند. با وجودی‌که اغلب کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه، سن بازنشستگی قانونی را 65 یا 67 سال تعیین کرده‌اند، در بسیاری دیگر از کشورها این سن، 60 سال یا در بسیاری از کشورهای آفریقایی و آسیایی 55 سال تعیین‌شده است. سن مستمری‌بگیری برای زنان اغلب پایین‌تر از مردان است، اما اکثر کشورها درصدد اصلاح سن مستمری‌بگیری هستند.

 بازنشستگی پیش از موعد

از اوایل دهه 1970 بسیاری از کشورها به‌منظور خروج کارمندان مسن‌تر از بازار کار با اتخاذ سیاست‌هایی بازنشستگی پیش از موعد را تسهیل کردند. در شرایط بالابودن نرخ بیکاری در جامعه، به‌ویژه در کشورهای دارای بافت جمعیتی جوان، انتظار می‌رفت که این سیاست‌ها مورد قبول جامعه قرار بگیرد، زیرا مانند پلی برای خروج کارگران مسن و بهبود وضعیت استخدام افراد جوان بیکار عمل می‌کرد، اما نتیجه آن‌گونه ‌که تصور می‌شد، نبود و نارضایتی‌های بسیاری را موجب شد. برخی شرکت‌ها به‌ویژه در کشورهایی که دارای قوانین سخت بازار کار برای ممانعت از اخراج کارمندان بودند با استفاده از این سیاست سعی کردند نیروی کار خود را به‌شدت کاهش دهند.‌ استخدام کارمندان جوان‌تر تاثیرات مثبت بسیار محدودی را به‌دنبال داشت، درحالی‌که پرداخت مستمری و دیگر عوامل تشدید بازنشستگی پیش از موعد هزینه‌های سنگینی را بر تامین‌اجتماعی تحمیل می‌کرد. چنین سیاست‌هایی در واقع به گذر از کار به بازنشستگی پیش از موعد کمک می‌کند. این مراحل اغلب به‌صورت تدریجی انجام می‌شود. به‌عنوان مثال، به‌شکل بازنشستگی جزئی که اغلب با بیکاری، بیماری یا غیبت از کار شروع می‌شود. در نتیجه اختلاف زیادی بین سن مستمری‌بگیری قانونی و سن بازنشستگی واقعی به‌ویژه در بین مردان وجود دارد. بر اساس بررسی‌ها، با وجودی که سن بازنشستگی واقعی در ایالات متحده و سوئد به‌نسبت ثابت و در سطح بالایی مانده است، در آلمان، فرانسه و هلند به‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته و حدود 60سالگی است. همین الگو در مورد زنان نیز صادق است، گرچه طبق قوانین حقوقی حاکم بر برخی کشورها برای زنان سنین پایین‌تری نیز ممکن است در نظر گرفته شود.

 ملاحظات سن بازنشستگی 

به‌دلیل تفاوت موجود در قوانین بازنشستگی و ساختارهای نهادی، مفهوم بازنشستگی در کشورهای مختلف متفاوت است. کناره‌گیری از بازار کار اغلب هم‌زمان با شروع مستمری‌بگیری است، اما بیشتر افراد قبل از درخواست مستمری سالمندی، حداقل برای مدتی به بهانه‌هایی چون بیکاری، بیماری و از کارافتادگی روی می‌آورند. وجود چنین مشکلاتی در تعیین یا حتی تخمین سن مستمری‌بگیری باعث شده که محققان و تحلیلگران بیش از اینکه به‌دنبال سن واقعی بازنشستگی باشند، به سن کناره‌گیری از بازار کار توجه داشته باشند، بنابراین در بررسی‌ها و مقایسه‌های بین‌المللی، سن مستمری‌بگیری به سن کناره‌‌گیری از کار مربوط می‌شود و ارتباطی با دریافت مستمری ندارد.  طرفداران نظریه سن، ارزیابی‌ها و تحقیقات خود را درباره سن بازنشستگی واقعی بر پایه مقایسه حضور فعال در بازار کار انجام داده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد سن بازنشستگی نه بر پایه دریافت مستمری سالمندی یا هرگونه مزایای تامین‌اجتماعی، بلکه بر اساس حضور فعال در بازار کار تخمین زده می‌شود. سازمان بین‌المللی کار (ILO) نیز در تحقیقات خود از این شیوه استفاده کرده است، اما این رویکرد در صورتی‌که  کاهش مشارکت در بازار کار بر پایه سن با تمایل عمومی نسبت به افزایش مشارکت نیروی کار (نظریه طرفداران سن) مواجه شود، نتایج گمراه‌‌‌کننده‌ای به‌دست می‌دهد. در این صورت حضور کمتر افراد مسن در بازار کار را می‌توان به تاثیرات نسلی مربوط دانست، لذا میانگین سن بازنشستگی، بیش از اندازه واقعی تخمین زده می‌شود. این مسئله به‌ویژه در ارتباط با زنان مشاهده می‌شود، زیرا جمعیت زنان در بازار کار در 45 تا 53 سالگی یعنی بعد از بزرگ‌کردن فرزندانشان افزایش می‌یابد. به‌همین‌دلیل اکثر مطالعات تحقیقاتی و تجربی درباره مرحله گذر از کار به بازنشستگی منحصرا در بین مردان انجام می‌شود. پیتر شِرِر، از اعضای سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه در تحقیقات خود، روش دیگری را پیشنهاد کرده و بر این عقیده است که این روش عاری از مشکلات فوق‌الذکر است. این روشِ پویا برای تخمین سن کناره‌گیری کارمندان، از مجموع زمان حضور در بازار کار استفاده می‌کند. مسئله دیگر این است که تخمین سن بازنشستگی بر پایه میزان حضور در بازار کار، ابعاد و ویژگی‌‌های اشتغال را به‌درستی نشان نمی‌دهد. اینکه آیا افراد شاغل در صورت دریافت مستمری قادر به استخدام در شغل جدیدی هستند یا خیر، سهم درآمد کسب‌شده به درآمد خانوار به چه میزان است و چه انگیزه‌هایی موجب می‌شود تا افراد، بازنشسته شده یا در سر کار خود باقی بمانند؟

 

۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ ۱۰:۳۵
هفته نامه آتیه نو/حامد رسولی |

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید